Roztocza północne drobiu (Ornithonyssus sylviarum) są najbardziej szkodliwym ekonomicznie ektopasożytem drobiu w Ameryce Północnej (Murillo i Mullens, 2017). Cały cykl życiowy odbywają na żywicielu, co przyspiesza wzrost stada i sprawia, że wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie.
Dorosłe osobniki mają około 0,75–1 mm długości, są ciemnobrązowe z czerwonawym odcieniem i ledwo widoczne gołym okiem. Koncentrują się w okolicy kloaki, gdzie odchody i złuszczone oskórki tworzą ciemną skorupę u nasady piór (Cobb Breeder Management Guide, 2022).
Inwazje są najpoważniejsze w chłodniejszych warunkach oraz u młodych, wcześniej nieeksponowanych ptaków. Główne drogi wprowadzenia pasożyta to dzikie ptaki, wytłaczanki na jaja oraz sprzęt. Dorosłe osobniki mogą przeżyć poza żywicielem nawet do czterech tygodni (Mullens i in. 2009).
Roztocze północne vs roztocze czerwone
Roztocz czerwony drobiu (Dermanyssus gallinae) występuje w około 90% europejskich ferm niosek (Murillo i Mullens, 2020). W ciągu dnia ukrywa się w szczelinach i skrzynkach lęgowych, a żeruje wyłącznie nocą.
Roztocza północne spędzają cały cykl życiowy na ptakach, dlatego do ich wykrycia wystarczy kontrola otworów wentylacyjnych w ciągu dnia. W przypadku roztocza czerwonego konieczne są kontrole nocne lub badania środowiskowe poza organizmem żywiciela.
Wpływ na produkcję
Silne inwazje mogą prowadzić do utraty nawet 6% objętości krwi kury dziennie (DeLoach i DeVaney, 1981), co powoduje anemię, spadek masy ciała, blade grzebienie oraz obniżenie nieśności o 10% lub więcej (Mullens i in., 2009). Pogarsza się również konwersja paszy, ponieważ aktywacja układu odpornościowego odciąga zasoby od wzrostu (Murillo i in., 2016). W stadach reprodukcyjnych kury unikają zainfekowanych gniazd, co zwiększa liczbę jaj składanych na podłodze i obniża wylęgowość (Cobb Breeder Management Guide, 2022). W przypadku młodych kur spadek jednolitości stada lub zastój w średnim dziennym przyrostie masy ciała mogą być wczesnym automatycznym wskaźnikiem rosnącego zagrożenia roztoczami w kurniku.
Czy roztocze drobiowe mogą żyć na ludziach?
Roztocze północnenie są w stanie wywołać trwałej inwazji u ludzi. Pracownicy mający kontakt z zarażonymi ptakami mogą doświadczać przejściowych reakcji skórnych w postaci swędzenia spowodowanych sporadycznymi ukąszeniami (Cafiero i in., 2018), które ustępują po zaprzestaniu kontaktu z ptakami.
Jak zwalczyć roztocze północne drobiu: leczenie i zapobieganie
Do zatwierdzonych środków roztoczobójczych należą permetryna, tetrachlorwinfos, karbaryl i spinosad (Cobb Breeder Management Guide, 2022). Zabiegi nie powinny być przeprowadzane częściej niż raz na 14 dni. Ze względu na powszechną odporność na związki fosforoorganiczne i pyretroidy (Mullens et al., 2004), spinosad zyskuje na znaczeniu jako skuteczna alternatywa. Ziemia okrzemkowa (DE) to niechemiczna opcja zatwierdzona do stosowania w systemach ekologicznych. Stosowana na powierzchniach kurników, klatkach, budkach lęgowych i ściółce, działa bezpośrednio na roztocza w środowisku (Bennett i in. 2011).
Pojemniki z ziemią okrzemkową umożliwiają również samoleczenie poprzez kąpiele w pyle, co pozwala zmniejszyć liczbę pasożytów zewnętrznych u kur hodowlanych o 80–100% w ciągu tygodnia (Martin i Mullens, 2012), a ptaki mające dostęp do ściółki z dodatkiem ziemi okrzemkowej mogą ograniczyć liczbę roztoczy poprzez naturalne kąpiele w pyle (Murillo i Mullens, 2016). Decydujące znaczenie ma wczesne działanie: pojedyncze zastosowanie środka roztoczobójczego eliminuje 85% lekkich infestacji w porównaniu z 24% ciężkich (Mullens i in., 2009).
Równie ważne jest zapewnienie bezpieczeństwa biologicznego. Należy uniemożliwić dzikim ptakom gniazdowanie w pobliżu budynków inwentarskich, dezynfekować sprzęt i tace na jaja przy przemieszczaniu się między gospodarstwami oraz zabezpieczać ściany, szczeliny i budki lęgowe w każdym okresie przerwy produkcyjnej.
Ważenie jako narzędzie wykrywania
Ręczne ważenie wnosi coś, czego nie zapewnia automatyzacja. Podczas rutynowego ważenia ręcznego każdy ptak jest chwytany osobno, co daje osobie obsługującej bezpośrednią możliwość sprawdzenia okolicy odbytu pod kątem zabrudzeń lub resztek piór – kluczowego wczesnego objawu inwazji roztoczy. Każda sesja staje się w ten sposób wbudowaną kontrolą dobrostanu zwierząt. Ręczna waga do drobiu BAT1 sprawia, że ta indywidualna ocena każdego ptaka staje się standardowym elementem procesu ważenia. Dane z obu narzędzi można przeglądać łącznie w Chmurze BAT w celu porównania stad i podjęcia odpowiednich działań w odpowiednim czasie.
Roztocze rozprzestrzeniają się szybko. Wczesne ich wykrycie – czy to na podstawie danych dotyczących masy, czy też poprzez bezpośrednią kontrolę – decyduje o tym, czy problem będzie łatwy do opanowania, czy też będzie wiązał się z wysokimi kosztami.
Źródła
- Cafiero, M.A., Viviano, E., Lomuto, M., Raele, D.A., Galante, D. and Castelli, E. (2018). Dermatitis due to Mesostigmatic mites in residential settings. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft, 16(7), 904–906. https://doi.org/10.1111/ddg.13565
- Cobb Vantress (2022). Cobb Breeder Management Guide. Cobb-Vantress, Inc. https://www.cobb-vantress.com/resources/management-guides/
- DeLoach, J.R. and DeVaney, J.A. (1981). Northern fowl mite, Ornithonyssus sylviarum (Acari: Macronyssidae), ingests large amounts of blood from White Leghorn hens. Journal of Medical Entomology, 18(5), 374–377. https://doi.org/10.1093/jmedent/18.5.374
- Mullens, B.A., Owen, J.P., Kuney, D.R., Szijj, C.E. and Klingler, K.A. (2009). Temporal changes in distribution, prevalence and intensity of northern fowl mite (Ornithonyssus sylviarum) parasitism in commercial caged laying hens, with a comprehensive economic analysis of parasite impact. Veterinary Parasitology, 160(1–2), 116–133. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2008.10.076
- Mullens, B.A., Velten, R.K., Hinkle, N.C., Kuney, D.R. and Szijj, C.E. (2004). Acaricide resistance in northern fowl mite (Ornithonyssus sylviarum) populations on caged layer operations in southern California. Poultry Science, 83(3), 365–374. https://doi.org/10.1093/ps/83.3.365
- Murillo, A.C., Chappell, M., Owen, J.P. and Mullens, B.A. (2016). Northern fowl mite (Ornithonyssus sylviarum) effects on metabolism, body temperatures, skin condition, and egg production as a function of hen MHC haplotype. Poultry Science, 95(11), 2536–2546. https://doi.org/10.3382/ps/pew175
- Murillo, A.C. and Mullens, B.A. (2016). Timing diatomaceous earth-filled dustbox use for management of northern fowl mites (Acari: Macronyssidae) in cage-free poultry systems. Journal of Economic Entomology, 109(6), 2572–2579. https://doi.org/10.1093/jee/tow165
- Murillo, A.C. and Mullens, B.A. (2017). A review of the biology, ecology, and control of the northern fowl mite, Ornithonyssus sylviarum (Acari: Macronyssidae). Veterinary Parasitology, 246, 30–37. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2017.09.002
- Murillo, A.C. and Mullens, B.A. (2020). Collecting and monitoring for northern fowl mite (Acari: Macronyssidae) and poultry red mite (Acari: Dermanyssidae) in poultry systems. Journal of Insect Science, 20(6), 12. https://doi.org/10.1093/jisesa/ieaa032