Karmnik dla kurcząt nie jest błahą pozycją w budżecie, a zarządzanie paszą dla brojlerów zaczyna się od podjęcia właściwej decyzji w tej kwestii. Pasza stanowi od 60 do 70 procent całkowitych kosztów produkcji w gospodarstwie komercyjnym (Gautam i Baker-Cook 2026). Zainstalowany karmnik decyduje o tym, jak równomiernie pasza dociera do każdego ptaka, a nierównomierny dostęp do paszy przekłada się później na słabą jednolitość i gorszy wskaźnik konwersji paszy.
Karmniki rynnowe i misowe dominują w hodowlach komercyjnych
W niemal każdym gospodarstwie działającym na dużą skalę linia karmienia w kurniku będzie miała jedną z dwóch konstrukcji:
1. łańcuchowy karmnik rynnowy
2. okrągły karmnik misowy (Cobb-Vantress 2021).
Oba rodzaje zaliczają się do komercyjnego sprzętu do karmienia kurcząt, zaprojektowanego do codziennego użytku w wielu cyklach hodowlanych. Karmniki domowej roboty lub improwizowane nie mają miejsca w gospodarstwie produkcyjnym. Brakuje im regulacji głębokości paszy, odpowiedniej konstrukcji narożników oraz trwałości wymaganej w hodowli komercyjnej, a ponadto nie można ich zintegrować z nowoczesnym systemem karmienia drobiu.
Karmniki łańcuchowe a karmniki miskowe w poszczególnych fazach produkcji
Układ kurników z karmnikami łańcuchowymi jest zazwyczaj podstawowym rozwiązaniem zarówno w hodowli ptaków hodowlanych, jak i niosek, stosowanym na etapie wychowu i produkcji zarówno samców, jak i samic, ponieważ wysokie krawędzie ograniczają rozsypywanie paszy i pozwalają utrzymać wyższy poziom paszy w korycie (Cobb-Vantress 2021). W fazie tuczu brojlerów zazwyczaj preferuje się karmniki miskowe,
ponieważ takie wyposażenie umożliwia ptakom swobodny ruch, ogranicza rozsypywanie paszy i poprawia współczynnik konwersji paszy w porównaniu ze starszymi systemami korytowymi (Cobb-Vantress 2021).
Powierzchnia przy karmniku wpływa na zachowanie i wzrost
Wymagana powierzchnia przy karmniku nie jest wartością stałą. Zwiększenie powierzchni dla brojlerów z nominalnych 2,3 cm na ptaka do 4,6 lub 6,9 cm poprawiło masę ciała w fazach startowej i wzrostowej (Purswell i in. 2021). W komercyjnych stadach hodowlanych stosuje się opublikowaną wartość docelową wynoszącą co najmniej 15 cm łańcuchowej karmnicy na samicę z każdej strony karmnika, gdy ptaki osiągną wiek produkcyjny (Cobb-Vantress 2021). W przypadku przemysłowych karmników dla drobiu w hodowli niosek obserwuje się podobną tendencję: większa przestrzeń przy karmniku ograniczała agresję i przepychanki w systemie wolierowym, podczas gdy współczynnik konwersji paszy nieznacznie się pogorszył wraz ze wzrostem przestrzeni (Sirovnik i in. 2018). Mniejsza przestrzeń przy karmniku powodowała więcej agresywnego dziobania we wcześniejszym badaniu dotyczącym brojlerów, choć ogólny przyrost masy ciała nie uległ zmianie w badanych zakresach (Olukosi i in. 2001).
Wysokość karmnika ma równie duże znaczenie jak przestrzeń
Sama przestrzeń nie rozwiąże problemu źle ustawionego karmnika. Krawędź karmnika łańcuchowego lub miskowego powinna znajdować się na wysokości grzbietów ptaków i należy ją stopniowo podnosić w miarę wzrostu stada (Cobb-Vantress 2021). Jeśli karmnik jest ustawiony zbyt wysoko, pasza się wysypuje i marnuje. Jeśli jest zbyt nisko lub pod nim gromadzi się ściółka, ptaki mają trudności z dotarciem do koryta, a spożycie paszy spada, co bezpośrednio wpływa na koszty paszy i jednolitość stada (Cobb-Vantress 2021). Wysokość karmnika ma zatem znaczenie zarówno dla dobrostanu ptaków, jak i dla ekonomii hodowli.
Automatyczne systemy karmienia i dane dotyczące stada
Automatyczny system karmienia drobiu jest obecnie standardem w większości nowoczesnych hodowli, gdzie linie karmiące z podajnikami ślimakowymi i systemy łańcuchowe działają przy minimalnym udziale personelu. Po zainstalowaniu linii karmiącej pojawia się kolejne pytanie: w jaki sposób weryfikuje się przyrost masy ciała w odniesieniu do podawanego pokarmu? Wiele gospodarstw łączy automatyczną linię karmienia kurcząt bezpośrednio z urządzeniami ważącymi, aby uzyskać odpowiedź na to pytanie. Ciągłe monitorowanie masy żywej za pomocą automatycznej wagi BAT2 Connect pozwala kierownikowi na bieżąco sprawdzać, czy wybrany typ karmnika i rozstaw karmników zapewniają osiągnięcie docelowej krzywej przyrostu, bez konieczności zwiększania nakładu pracy związanego z codziennymi obchodami.
Dane dotyczące stada w czasie rzeczywistym pozwalają również wcześnie wykryć problem z karmnikiem, zanim spowoduje on straty w całym cyklu produkcyjnym. Jeśli średni dzienny przyrost masy ciała spowolni po przejściu z karmienia z koryt na karmienie z misek, kierownik zauważy to w ciągu kilku dni, a nie dopiero podczas następnego zaplanowanego ważenia.
Weryfikacja wydajności karmnika poprzez indywidualne kontrole
Średnie nie oddają pełnego obrazu sytuacji. Część ptaków może mieć niedowagę, nawet jeśli średnia dla całego stada wydaje się prawidłowa, zwłaszcza w pobliżu zatłoczonej koryta, gdzie mniejsze ptaki są wypierane (Olukosi i in. 2001). Indywidualne ważenie ptaków za pomocą ręcznej wagi BAT1 pozwala wychwycić te różnice, ponieważ każdy złapany ptak generuje osobny wpis dotyczący masy ciała, a nie jest uwzględniany w zbiorczej średniej.
To samo złapanie pozwala również na bezpośrednią ocenę umięśnienia i kondycji w momencie, gdy ptak znajduje się w dłoni, czego nie zastąpi żaden automatyczny karmnik ani waga.
Dane z obu metod można przeglądać łącznie za pośrednictwem platformy danych BAT Cloud, przechowując historię żywienia i wzrostu w jednym miejscu w celu porównania typów karmników lub układów kurników w różnych cyklach hodowlanych.
Dopasowanie karmnika do stada
Wśród wielu dostępnych obecnie rodzajów karmników dla kurczaków nie ma jednego, uniwersalnego, najlepszego rozwiązania. Systemy miskowe sprawdzają się w hodowli brojlerów, gdzie najważniejsza jest swoboda ruchu ptaków i minimalne straty paszy. Systemy łańcuchowe pozostają standardem w stadach hodowlanych i niosek, zarówno na etapie wychowu, jak i produkcji. Niezależnie od tego, jaki karmnik zostanie zainstalowany, jedynym sposobem na potwierdzenie jego skuteczności jest regularne ważenie karmionych ptaków na wadze dostosowanej do skali działalności.
Źródła
1.) Cobb-Vantress. (2021). Cobb Broiler Management Guide. https://www.cobbgenetics.com/assets/Cobb-Files/Broiler-Guide_English-2021-min.pdf
2.) Cobb-Vantress. (2021). Cobb Broiler Breeder Management Guide. https://www.cobbgenetics.com/assets/Cobb-Files/Breeder-Management-Guide.pdf
3.) Gautam, A., & Baker-Cook, B. (2026). Feeder management: A vital part of broiler welfare. Modern Poultry. https://modernpoultry.media/feeder-management-a-vital-part-of-broiler-welfare/
4.) Olukosi, O. A., Daniyan, O. C., & Matanmi, O. (2001). Effects of feeder space allowance on agonistic behaviour and growth performance of broilers. Livestock Research for Rural Development, 13(1). https://www.lrrd.org/lrrd13/1/oluk131.htm
5.) Purswell, J. L., Olanrewaju, H. A., & Zhao, Y. (2021). Effect of feeder space on live performance and processing yields of broiler chickens reared to 56 days of age. Journal of Applied Poultry Research, 30(3), 100175. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1056617121000386
6.) Sirovnik, J., Würbel, H., & Toscano, M. J. (2018). Feeder space affects access to the feeder, aggression, and feed conversion in laying hens in an aviary system. Applied Animal Behaviour Science, 198, 75–82. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168159117302678