Różnica temperatury wynosząca zaledwie 5°C może kosztować Cię 50 gramów na każdym ptaku. Niewłaściwa wentylacja może powodować różnice masy ciała sięgające 694 gramów. To tylko niektóre z czynników, które obniżają rentowność produkcji, choć często pozostają niezauważone.
Stres w produkcji drobiu objawia się na wiele sposobów, których większość producentów nie łączy bezpośrednio z wynikami ekonomicznymi. Skupiamy się na genetyce, żywieniu i profilaktyce chorób, podczas gdy cisi „zabójcy” wyników produkcyjnych często pozostają niewidoczni aż do momentu, gdy jest już za późno.
Ukryte koszty stresu środowiskowego
Badania pokazują, że kurczęta narażone na stres cieplny pobierają dziennie o 98 gramów mniej paszy i osiągają o 151 gramów niższą masę ciała niż ptaki utrzymywane w optymalnych warunkach. Dodatkowo współczynnik wykorzystania paszy (FCR) pogarsza się o 0,17 punktu (Liu i wsp., 2020).
Równomierna temperatura w całym budynku ma większe znaczenie, niż wielu producentów przypuszcza. Gdy w różnych częściach kurnika temperatura jest zaledwie o 5°C niższa od optymalnej, ptaki przebywające w tych strefach osiągają masę ciała niższą średnio o 50 gramów (Quintana-Ospina i wsp., 2023). Chłodniejsze miejsca prowadzą do powstawania grup ptaków o słabszych wynikach, co obniża ogólne parametry całego stada.
Obsada drobiu – sztuka zachowania równowagi
Zależność między zagęszczeniem obsady a wynikami produkcyjnymi nie jest liniowa. Ptaki utrzymywane w zagęszczeniu 26 sztuk na metr kwadratowy przy stresie cieplnym osiągały przyrost masy ciała wynoszący jedynie 459 gramów, podczas gdy przy obsadzie 18 sztuk na metr kwadratowy przyrost wynosił 666 gramów. Oznacza to różnicę aż 207 gramów, która narasta przez cały okres odchowu (Son i wsp., 2022).
Wyższa obsada zwiększa obciążenie cieplne w budynku, przez co ptaki stają się bardziej podatne na stres temperaturowy. Jednocześnie większa konkurencja o paszę i wodę dodatkowo pogarsza wyniki poszczególnych osobników.
Jakość powietrza – cichy zabójca wydajności
Poziom amoniaku należy do najbardziej niedocenianych czynników stresowych. Ptaki utrzymywane w środowisku o stężeniu amoniaku wynoszącym 35 ppm osiągały masę ciała 1 522 gramów w 43. dniu życia, podczas gdy w warunkach bez amoniaku masa ciała wynosiła 2 216 gramów. To różnica aż 694 gramów (Zhou i wsp., 2020).
Wilgotność ściółki jest bezpośrednio powiązana z produkcją amoniaku. Badania wykazały, że codzienne zwilżanie ściółki powodowało spadek masy ciała ptaków o 8% w porównaniu z utrzymaniem suchej ściółki (Quintana-Ospina i wsp., 2023). Niewłaściwa wentylacja dodatkowo pogłębia ten problem, ponieważ nie usuwa skutecznie szkodliwych gazów z budynku.
Oświetlenie jako czynnik wpływający na wzrost
Program oświetlenia ma istotny wpływ na rozwój drobiu. Natężenie światła przekraczające 30 luksów wywołuje mierzalny negatywny wpływ na masę ciała, natomiast optymalny poziom około 20 luksów sprzyja prawidłowemu wzrostowi.
Znaczenie ma nawet barwa światła. Badania wykazały, że zielone oświetlenie pozwala uzyskać masę ciała wyższą o 6% w porównaniu ze standardowym oświetleniem (Quintana-Ospina i wsp., 2023).
Wyzwanie związane z wykrywaniem problemów
Czynniki stresowe bardzo rzadko dają wyraźne objawy. Ptaki przystosowują się do warunków i przeżywają, jednak ich wyniki produkcyjne stopniowo się pogarszają. Gdy pojawiają się widoczne oznaki problemów, zwykle oznacza to, że przez wiele tygodni wzrost przebiegał poniżej optymalnego poziomu.
Dane o masie ciała jako system wczesnego ostrzegania
Dokładne i regularne monitorowanie masy ciała jest najbardziej wiarygodnym wskaźnikiem dobrostanu i kondycji stada. Gdy ptaki doświadczają stresu, tempo wzrostu zmienia się znacznie wcześniej niż pojawiają się inne objawy. Dane dotyczące masy ciała pozwalają wykryć problem w momencie, gdy wciąż można skutecznie zareagować.
Specjalistyczne systemy ważenia, takie jak wagi BAT, dostarczają precyzyjnych i wiarygodnych danych potrzebnych do wykrywania tych subtelnych, ale kosztownych spadków wydajności. Ręczne wagi BAT1 eliminują błędy ludzkie podczas zbierania danych, natomiast automatyczne systemy BAT2 Connect zapewniają ciągły monitoring i umożliwiają wykrywanie problemów już na etapie ich powstawania.
Kluczowe znaczenie ma nie tylko samo gromadzenie danych o masie ciała, lecz także właściwa interpretacja informacji, jakie dostarczają na temat środowiska i sposobu zarządzania stadem. Regularne ważenie pozwala dostrzec powtarzające się wzorce i zidentyfikować konkretne czynniki stresowe wpływające na wyniki produkcyjne.
Podsumowanie
Skuteczna produkcja drobiu zaczyna się od pomiarów. Nie da się skutecznie zarządzać tym, czego nie mierzy się w sposób dokładny i systematyczny. Koszty wynikające z nieprecyzyjnego zbierania danych są znacznie wyższe niż inwestycja w odpowiedni system ważenia.
Zrozumienie czynników stresowych oraz ich mierzalnego wpływu na wzrost ptaków pozwala producentom podejmować świadome decyzje, które poprawiają zarówno dobrostan zwierząt, jak i rentowność produkcji. Nawet stado wyglądające na zdrowe może generować straty finansowe z powodu obniżonych wyników produkcyjnych.
Źródła
1.) Liu, L., Ren, M., Ren, K., Jin, Y., & Yan, M. (2020). Heat stress impacts on broiler performance: a systematic review and meta-analysis. Poultry Science, 99(11), 6205–6211. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7647856/
2.) Quintana-Ospina, G. A., Alfaro-Wisaquillo, M. C., Oviedo-Rondon, E. O., Ruiz-Ramirez, J. R., Bernal-Arango, L. C., & Martinez-Bernal, G. D. (2023). Effect of environmental and farm-associated factors on live performance parameters of broilers raised under commercial tropical conditions. Animals, 13(21), 3312. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10649212/
3.) Son, J., Kim, H. J., Hong, E. C., & Kang, H. K. (2022). Effects of stocking density on growth performance, antioxidant status, and meat quality of finisher broiler chickens under high temperature. Antioxidants, 11(5), 871. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9138006/
4.) Zhou, Y., Liu, Q. X., Li, X. M., Ma, D. D., Xing, S., Feng, J. H., & Zhang, M. H. (2020). Effects of ammonia exposure on growth performance and cytokines in the serum, trachea, and ileum of broilers. Poultry Science, 99(5), 2485–2493. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7597540/